Srpski manastir u Jerusalimu star 700 godina krije neverovatnu priču

Izrael, u kom se trenutno, nažalost, odvijaju krvavi sukobi, vekovima je veliki verski centar. Glavni grad Jerusalim je sveti grad za tri najveće svetske religije, a nadomak čuvenih svetinja je i jedan drevni srpski manastir.U pitanju je manastir Svetih arhangela Mihaila i Gavrila. Njega je oko 1312/13. godine osnovao i podigao kralj Milutin. Nalazi se unutar zidina Starog grada u Jerusalimu, neposredno u blizini Crkve Svetog groba i Grčke patrijaršije.

Manastir je srpski kralj podigao na ostacima starog vizantijskog manastira koji je tu bio od 4. do 9. veka. On je to učinio u čast vizantijske pobede nad Persijancima, a za potrebe srpskih kaluđera u Jerusalimu.Zanimljivo je da se iza svega krije događaj o kom se danas ne zna mnogo. Manastir je podignut posle velike pobede srpske vojske u Maloj Aziji, o čemu je pisao je Milutinov letopisac arhiepiskop Danilo. On piše da je kralj Milutin svome tastu, vizantijskom kralju Androniku II, u pomoć protiv Persijanaca poslao elitne ratnike pod vođstvom vojvode Novaka Grebosteke koji su do nogu potukli Persijance. Posle ove pobede kralj Milutin je podigao Crkvu Svetih arhangela, a posle je sagradio konake, malu bolnicu i jednu gostionicu za sve srpske i slovenske kaluđere i poklonike u Svetoj zemlji.

Manastirom Svetih arhangela Mihaila i Gavrila srpski monasi upravljali su oko 300 godina. Posle propasti srednjovekovne srpske države manastir su pomagali ruski vladari. Iz zapisa Mare Branković, supruge sultana Murata II i ćerke Đurđa Brankovića, vidi se da je ovaj manastir u drugoj polovini 15. veka jedno vreme bio opusteo, verovatno od kolere. Priča kaže da su u jednom trenutku u njega upali beduini i opljačkali ga.U 17. veku usled manjka prihoda, manastir je otkupila grčka patrijaršija, ali u narodu se za njega uvek govorilo da je srpski.Arhimandrit Porfirije Uspenski, šef ruske misije u Jerusalimu sredinom 19. veka, koji je boravio u manastiru Svetih arhangela, zabeležio je da u njemu ima mnogo ikona, 40 ćelija i da je manastir mogao da prihvati oko 200 poklonika. U manastiru su se nalazila trpezarija, bolnica, riznica i „divna biblioteka” sa grčkim, latinskim i slovenskim rukopisima i štampanim knjigama.Mnogi crkveni velikodostojnici, patrijarsi, monasi, pobožni građani išli su da hodočašće u Jerusalim i manastir Arhangela Mihaila i Gavrila, a među njima i patrijarh Pavle.Manastir Svetih arhangela Mihaila i Gavrila se i danas nalazi u Jerusalimu, unutar zidina Starog grada Jerusalima, u hrišćanskom delu i u očuvanom je stanju, u neposrednoj blizini Crkve Svetog groba. U biblioteci Jerusalimske patrijaršije može se naći bogata riznica srpsko-slovenskih rukopisnih knjiga koje potiču iz manastira Svetih arhangela Mihaila i Gavrila.Sveti Sinod Srpske pravoslavne crkve je poslao molbu Jerusalimskoj patrijaršiji da se manastir vrati u okrilje SPC.