Gde je danas glumica iz filma "Sam u kući 2"? Gledali smo je u brojnim kultnim ostvarenjima, osvojila je prestižne nagrade, pa se povukla iz javnosti

Ko je Dejna Ajvi?

Dejna Ajvi, američka glumica prepoznatljiva po brojnim pozorišnim, filmskim i televizijskim ulogama, rođena je 12. avgusta 1941. godine u Atlanti, u američkoj saveznoj državi Džordžija. Iako je tokom karijere postala poznata širokoj publici i zahvaljujući filmu i televiziji, pozorište je od samog početka predstavljalo najvažniji deo njenog umetničkog puta.

Na njen izbor profesije snažno je uticala porodica. Njena majka Meri Nel Santakroče bila je glumica, profesorka i stručnjak za govor, pa je Dejna još kao dete odrastala uz pozorište i glumački zanat. Sama Dejna kasnije je govorila o tome koliko je majčin odnos prema jeziku, dikciji i scenskom izrazu oblikovao njen umetnički senzibilitet. Kao dete, nastupala je u dečjem građanskom pozorištu u Atlanti, gde je prvi put stala na scenu sa svega sedam godina.

Tokom studija, razvijala je interesovanje za glumu i klasični teatar, a zatim je dobila Fulbrajtovu stipendiju koja joj je omogućila odlazak u Veliku Britaniju.

U Londonu je pohađala Londonsku akademiju za muziku i dramsku umetnost, gde je dodatno usavršavala glumačku tehniku, posebno rad sa glasom i telom. Boravak u britanskoj prestonici imao je veliki uticaj na njen odnos prema klasičnom pozorištu. Pored školovanja, mnogo je vremena provodila gledajući predstave, upoznajući različite dramske stilove i proučavajući britansku pozorišnu tradiciju.

Po povratku u Sjedinjene Američke Države, počela je intenzivnije da radi u pozorištu. Nastupala je širom SAD i Kanade, a tokom sedamdesetih godina, bila je i direktorka DramaTecha u Atlanti. Na toj poziciji nastavila je posao koji je ranije obavljala njena majka.

Godine 1977. preselila se u Njujork, čime je napravila ključni korak ka velikoj pozorišnoj karijeri.

Proboj na njujorškoj sceni

Dejna Ajvi je prve značajnije uspehe ostvarila van Brodveja. Posebnu pažnju privukla je u predstavi "Quartermaine's Terms" ("Kvartermejnova pravila"), u kojoj je glumila Melani Gart. Za tu ulogu dobila je nagradu Obie, jedno od važnih priznanja njujorške vanbrodvejske scene.

Veći uspeh usledio je sredinom osamdesetih, kada je dobila priliku da kreira lik Dejzi Vertan u predstavi "Driving Miss Daisy" ("Vozeći gospođicu Dejzi"). Njena interpretacija naslovne junakinje donela joj je još jedno priznanje Obie, a uloga je postala jedna od najznačajnijih tačaka u njenoj karijeri.

Na Brodveju se pojavila početkom osamdesetih, a vrlo brzo postala je jedna od cenjenih karakternih glumica američke scene. U sezoni 1984. godine, ostvarila je posebno zapažen rezultat — istovremeno je bila nominovana za dve nagrade Toni, za rad u Sondhajmovom mjuziklu "Sunday in the Park with George" ("Nedelja u parku sa Džordžom") i u predstavi "Heartbreak House" ("Kuća slomljenih srca").

Njena sposobnost da se podjednako uverljivo kreće između klasičnog repertoara, savremene drame i komedije postala je jedno od glavnih obeležja njenog rada.

Prvi filmski koraci

Dok je gradila ime u pozorištu, Dejna je počela da dobija i filmske angažmane. Filmski debi ostvarila je u naučnofantastičnoj avanturi "Explorers" ("Istraživači") iz 1985. godine, a iste godine pojavila se i u Spilbergovom filmu "The Color Purple" ("Boja purpura"), adaptaciji romana Alis Voker.

Usledile su manje i sporedne uloge u filmovima različitih žanrova. Među njima je bila i komedija "Dirty Rotten Scoundrels" ("Prljavi, pokvareni prevaranti") iz 1988. godine.

Tokom naredne decenije, njen filmski opus postajao je sve raznovrsniji. Publika ju je gledala u ostvarenjima "The Addams Family" ("Porodica Adams"), "Home Alone 2: Lost in New York" ("Sam u kući 2: Izgubljen u Njujorku"), "Sleepless in Seattle" ("Besani u Sijetlu") i "Addams Family Values" ("Vrednosti porodice Adams").

Veliki uspesi na Brodveju

Devedesete godine donele su joj nova priznanja. Posebno se izdvojila 1997. godine, kada je za rad u predstavama "The Last Night of Ballyhoo" ("Poslednja noć Balihua") i "Sex and Longing" ("Seks i čežnja") osvojila nagradu Drama Desk za najbolju glumicu u sporednoj ulozi. Za "The Last Night of Ballyhoo" dobila je i nominaciju za nagradu Toni.

Narednih godina nastavila je da radi gotovo bez prekida. Njena brodvejska karijera obuhvatila je brojhne predstave, a sa ukupno pet nominacija za nagradu Toni, Dejna Ajvi je tokom više od dve decenije potvrdila status jedne od istaknutijih američkih pozorišnih glumica svoje generacije.

Prepoznatljiva lica Holivuda

Paralelno sa pozorištem, nastavila je da se pojavljuje u popularnim filmovima. Glumila je u komedijama, dramama i porodičnim ostvarenjima, uključujući "Two Weeks Notice" ("Dve nedelje za zaljubljivanje"), "Legally Blonde 2: Red, White & Blonde" ("Pravna plavuša 2: Crveno, belo i plavo") i "Rush Hour 3" ("Špica 3").

Posebno zapaženu filmsku ulogu ostvarila je 2011. godine u drami "The Help" ("Služavke"), filmu koji je dobio značajnu pažnju kritike i publike. Iste godine, pojavila se i u televizijskom filmu "Muhammad Ali's Greatest Fight" ("Najveća borba Muhameda Alija"). Gledali smo je i u ostvarenjima "Ghost Town" ("Grad duhova"), "Osean's Eight" ("Oušninih osam") i drugim.

Njena televizijska karijera takođe je bila veoma raznovrsna. Gostovala je u popularnim serijama kao što su "Frasier" ("Frejžer"), "Sex and the City" ("Seks i grad"), "Oz", "The Practice" ("Advokatura"), "Ugly Betty" ("Ružna Beti"), "Boardwalk Empire"("Carstvo poroka") i "Monk" ("Monk"), čime je dodatno proširila krug publike.

Kasniji pozorišni rad

Ni u kasnijim godinama nije napustila pozorište. Godine 2011. vratila se na Brodvej u ulozi gospođice Prism u produkciji komada Oskara Vajlda "The Importance of Being Earnest" ("Važno je zvati se Ernest"). Nakon nekoliko godina, igrala je gospođu Kandor u produkciji "The School for Scandal" ("Škola skandala").

Godine 2008. dobila je jedno od najznačajnijih priznanja u karijeri — primljena je u Američku pozorišnu kuću slavnih. Iste godine, Koledž Rolins joj je uručio počasni doktorat.

Dejna Ajvi je tokom više decenija izgradila karijeru u kojoj je pozorište ostalo njena najveća profesionalna ljubav. Njena biografija obuhvata rad u klasičnim dramama, savremenim predstavama, komedijama, mjuziklima, filmu i televiziji.

U svojim kasnijim osvrtima na karijeru, isticala je koliko su joj obrazovanje, rad u regionalnim pozorištima, iskustvo u Kanadi i londonsko školovanje pomogli da izgradi glumačku tehniku. Posebno je naglašavala značaj jezika, pravilnog govora i sposobnosti glumca da precizno prenese tekst publici.

Iako je televizijska i filmska publika pamti po brojnim upečatljivim sporednim ulogama, njeno ime je prvenstveno vezano za američku pozorišnu scenu. Pet nominacija za Toni, tri nagrade Obie, Drama Desk priznanje i članstvo u Pozorišnoj kući slavnih predstavljaju deo nasleđa glumice čija je karijera decenijama bila usko povezana sa Brodvejem i njujorškim teatrom.

Dejna Ajvi danas ima 85 godina i retko je viđamo u javnosti.