Milatović poslao poruku usred raskola zbog Vučića: Istorijske pobede Crne Gore ne koristite za političke obračune

Milatovićeva izjava je usledila nakon što je šef parlamenta Andrija Mandić obeležavanje 150 godina od Bitke na Fundini povezao sa vekovnim prisustvom srpskog identiteta u zemlji.

"Naši preci nisu ginuli da bi njihove pobede danas bile korišćene za političke obračune", saopštio je Milatović, navodeći da slavne pobede pripadaju istoriji i državnom dostojanstvu Crne Gore i da ne smeju biti prisvajane, prekrajane ili pretvarane u političko oružje.

Milatović nije pomenuo Mandića niti konkretan događaj, ali je njegova izjava objavljena nakon svečanosti povodom Bitke na Fundini, koju je organizovao Srpski nacionalni savjet, a čiji je pokrovitelj bila Skupština Crne Gore.

Mandić je na skupu rekao da "srpstvo u Crnoj Gori nije uvezeno sa strane", već da je u zemlji raslo vekovima, predstavljajući srpski i crnogorski identitet kao istorijski povezane, a ne međusobno suprotstavljene.

Predsednik parlamenta kazao je da se na Fundini pre 150 godina odlučivalo mnogo više od ishoda jedne bitke — da li će mali narod imati pravo da sam upravlja svojom sudbinom.

Fundinu je opisao kao ugaoni kamen narodnog jedinstva i oslobodilačke državnosti Crne Gore, navodeći da tamo nije pobedio pojedinac, jedno pleme ili jedna kuća, već "sabrana Crna Gora", koja je ostavila po strani plemenska suparništva kada su bili ugroženi sloboda i budućnost zajednice.

"Današnja Fundina", rekao je Mandić, nije oružana borba, već borba razumom, radom, strpljenjem i dogovorom.

"Ljubav prema svome rodu meri se bratskim dogovorima. Odluke o Crnoj Gori donosiće se ovde, kao što su se uvek donosile", rekao je Mandić.

Zahladneli odnosi Mandića i Vučića

Ta poruka dolazi u vreme zahlađenja odnosa između Mandića i Vučića i sve otvorenijeg razilaženja unutar prosrpskog političkog i crkvenog bloka u Crnoj Gori.

Na jednoj strani tog spora nalaze se mitropolit budimljansko-nikšićki Metodije, deo struktura njegove eparhije i politički akteri bliži Vučiću, među kojima se posebno izdvaja Demokratska narodna partija Milana Kneževića.

Na drugoj strani su mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije, Mandićeva Nova srpska demokratija i dio lokalnih funkcionera te stranke, koji insistiraju da prosrpske strukture u Crnoj Gori treba samostalnije da donose političke odluke, umesto da slede politički centar u Beogradu.

Vučić je ranije rekao da ne zna o čemu bi razgovarao sa Mandićem i pozvao Srbe u Crnoj Gori da procene ko zaista radi u njihovom interesu, dok su mediji bliski vlastima u Srbiji pojačali kritike na račun Mandića i njegove stranke.

"Politika" protiv Nikšića

Sukob je postao posebno vidljiv tokom obeležavanja 150 godina od Bitke na Vučjem dolu u Nikšiću, koje je organizovala Eparhija budimljansko-nikšićka mitropolita Metodija.

Beogradska Politika, bliska vlastima Srbije, objavila je optužila je Opštinu Nikšić, kojom upravlja Mandićeva Nova srpska demokratija (NSD), da je pokušala da crkveno-narodno okupljanje pretvori u političku i stranačku manifestaciju.

Prema tom tekstu, bilo je sporno insistiranje da na svečanoj akademiji govore Mandić i predjednik Opštine Nikšić Marko Kovačević, takođe funkcioner NSD-a.

Eparhija je, prema istom izvoru, odbila da događaj pretvori u pozornicu na kojoj bi političari svoje poteze predstavljali kao politiku koja ima blagoslov SPC-a.

Opština Nikšić odbacila je takve tvrdnje, navodeći da je učestvovala u organizaciji i da joj program nije dostavljen sve do neposredno pred početak događaja.

Dodatne tenzije izazvao je govor istoričara Aleksandra Stamatovića, koji je kritikovao politiku NSD-a i zatražio da Nikšić poništi odluku o priznanju Kosova.

Tu inicijativu pokrenula je Kneževićeva DNP. Mandićeva NSD je odbila da podrži predlog, obrazlažući da grad nije priznavao Kosovo pa ga ne može ni "otpriznati".

Sukobi eparhija

Podela je zatim postala još vidljivija kroz suprotstavljena saopštenja dve eparhije.

Mitropolija crnogorsko-primorska, na čijem je čelu Joanikije, kritikovala je Vučićeve tvrdnje da u SPC-u postoje opasne ideje o policentričnom srpstvu i pokušaji stvaranja posebne pravoslavne crkve u Crnoj Gori.

Mitropolija je saopštila da je nepozvano mešanje političara u crkvene poslove štetno i za crkvu i za državu i odbacila nejasne optužbe povezane sa litijama iz 2020. godine.

Eparhija budimljansko-nikšićka stala je u odbranu Vučića, ocenjujući da njegove poruke čuvaju jedinstvo SPC-a i unose mir među srpski narod.

Bitke na Fundini i Vučjem dolu vođene su 1876. godine tokom crnogorsko-osmanskog rata i smatraju se među ključnim pobjedama koje su prethodile međunarodnom priznanju Crne Gore na Berlinskom kongresu 1878.