VJT u Beogradu: Na Slaviji 15. marta panična lančana reakcija kretanja građana, uzrok nije zvučni top

VJT u saopštenju na svom sajtu naveo je da uzrok tog kretanja nije upotreba tzv. "zvučnog topa", niti bilo kakvog sličnog uređaja, a najavljuje i krivično gonjenje svih koji su "namerno uzrokovali i doprineli širenju neistinitih informacija" o upotrebi tzv. "zvučnog topa".

Predsednik Srbije Aleksandar Vučić izjavio je juče da je slučaj zvučni top "ordinarna laž" i da je zvuk na snimku koji je objavljen na društvenim mrežama nakon studentskog protesta "namešten naknadno".

"Ono uopšte nije originalan zvuk, pošto smo došli do originalnog zvuka. Sve je bila laž, od početka do kraja, za to vam slede dokazi u narednim danima", rekao je Vučić novinarima posle obilaska radova na izgradnji brze saobraćajnice "Vožd Karađorđe" kod Mladenovca.

Tužilaštvo je danas saopštilo da je, u saradnji sa drugim državnim organima, uradilo analizu svih relevantnih događaja, podataka, činjenica i dokaza koji se tiču navodne upotrebe "zvučnog topa", na neprijavljenom javnom okupljanju građana 15. marta 2025. u Beogradu.

U zaključku su ocenili da su netačni navodi podnosilaca krivičnih prijava, pisanja pojedinih medija i izjava drugih lica o navodnoj upotrebi tzv. "zvučnog topa" ili nekog drugog uređaja sličnih karakteristika.

"Budući da je utvrđeno da ovakvi uređaji nisu korišćeni, da samim tim nijedno lice ne može steći svojstvo okrivljenog zbog njihove upotrebe, da je po automatizmu izostala i štetna posledica koju njihova upotreba eventualno može da prouzrokuje, zbog čega nisu ostvareni elementi nijednog krivičnog dela za koje se goni po službenoj dužnosti, tužilaštvo je zaključilo da nema mesta pokretanju krivičnog postupka protiv bilo kog lica u vezi navodne upotrebe tzv. 'zvučnog topa' ili drugog sličnog uređaja", navelo je VJT.

Prikupljeni dokazi, kako su naveli, sa druge strane pružaju osnove sumnje da je u javnosti, "od strane određenih lica" došlo do "namernog i unapred smišljenog širenja dezinformacija" o navodnoj upotrebi tzv. "zvučnog topa" ili drugog sličnog uređaja.

"Zatim, da su NN lica izmenila originalne audio i video snimke sačinjene u momentu održavanja petnaestominutne tišine i tako izmenjene ih javno objavila, tako da obrađeni snimci sadrže specifičan 'huk' koji navodi građane na pomisao da je zaista upotrebljen uređaj koji proizvodi ovakav zvuk, te kako su ovakvi postupci doveli do višemesečnog širenja panike i uznemirenja javnosti", tvrdi VJT.

Prema njihovim rečima, došlo je i do uznemirenja i angažovanja međunarodne zajednice koja je takođe uložila svoje resurse u pravcu provere informacija da li je u Srbiji prilikom održavanja protestnog skupa zaista došlo do upotrebe takvog uređaja, zbog čega su naveli da će preduzeti sve mere i radnje iz svoje nadležnosti u cilju identifikacije, a zatim i "krivičnog gonjenja svih lica koja su svojim radnjama namerno uzrokovala i doprinela širenju ovih neistinitih informacija".

Prvi deo obrazloženja, kako navodi VJT, odnosi se na analizu uzroka panične reakcije građana u vreme 15-minutne tišine, drugi deo obrazloženja se odnosi na analizu izjava građana datih u tužilaštvu i policiji i njihovih lekarskih izveštaja, treći deo se tiče analize izvora iz kojih je došlo do, kako tvrde, širenja dezinformacije da je upotrebljen "zvučni top", dok se četvrti deo odnosi na pitanje postojanja dokaza o navodnoj upotrebi tog uređaja.

U zaključku se, pored ostalog, navodi da 15. marta 2025. godine ni u ulici Kralja Milana, niti na bilo kojoj drugoj lokaciji na kojoj je održan protestni skup, nije korišćen "zvučni top", odnosno akustični uređaj tipa "LRAD", niti bilo koje drugo sredstvo sličnih karakteristika, kao i da zdravstvene tegobe koje su učesnici skupa prijavili lekarskim ustanovama "ne predstavljaju posledicu korišćenja ovog, niti bilo kakvog sličnog uređaja".

"Analizom je, pored ostalog, utvrđeno da je uzrok lančanog kretanja učesnika skupa najpre nastao ispred Narodne skupštine, i to iznenadnom odlukom redara o aktiviranju 'protokola o povlačenju', što je ubrzo dovelo i do nastupanja posledice u vidu naglog povlačenja građana sa sredine kolovoza na gore pomenutim lokacijama", tvrdi VJT.

Prema njihovim rečima, ključni momenat koji dovodi do "aktiviranja" tog talasa lančanog kretanja učesnika skupa započinje na raskrsnici ulica Dragoslava Jovanovića i Kralja Milana, kada redari na toj lokaciji, nakon dobijanja informacije o "povlačenju" od strane drugih redara, skidaju prsluke i počinju da se trčećim korakom sklanjaju ka fasadama zgrada, u skladu sa svojim bezbednosnim protokolom o povlačenju.

"Momenat u kome nastupa faza dvosmernog prostiranja talasa lančanog kretanja jeste trenutak kada građani okupljeni na ovom mestu, videvši da redari trče i skidaju prsluke, počinju da beže u dva smera, desno, ka Terazijama i levo, ka Slaviji. Nakon toga se ovaj lančani talas njihovog kretanja sukcesivno prostire dalje niz ulicu Kralja Milana i traje ukupno 32 sekunde", navelo je tužilaštvo u svom saopštenju.

Dodali su da su veštačenjem telefona osumnjičenog Aleksandra Radića, koji je u javnosti predstavljen kao vojni analitičar, ali i pregledom sadržaja emisije "Direktno" koja je emitovana u večernjim časovima dana 15. marta 2025. godine na televiziji N1, "utvrđeni izvor, kao i mehanizam posredstvom kojeg je u javnosti došlo do propagiranja i širenja dezinformacija o navodnoj upotrebi tzv. zvučnog topa".

"Iz preduzete analize potvrđena je namera Aleksandra Radića da nad javnim mnjenjem primeni, kako navodi 'PSY OPS', odnosno 'psihološke operacije'", navodi se u saopštenju.

Tužilaštvo tvrdi je da ta Radićeva "namera" dodatno potvrđena činjenicom da on "ni sam nije znao za koji uređaj da se opredeli", odnosno da li da tvrdi da je upotrebljen "zvučni top" ili "infrazvuk" ili eventualno "Vorteks".

"Naposletku govoreći svom sagovorniku da 'Stavi koji god uređaj', što nedvosmisleno ukazuje da njemu nije od važnosti da li je i koji je uređaj upotrebljen, već mu je, kako u jednom momentu navodi, 'bitan cilj', koji se evidentno ogleda u širenju panike i nereda među građanima, a što je sve utvrđeno veštačenjem njegovog telefona", navelo je VJT.

Što se tiče snimaka samog momenta prekida petnaestominutne tišine, tužilaštvo je dodalo da je izvršilo uvid u snimke postavljene na platformi Jutjub i na društvenim mrežama.

"Međutim, tužilaštvo nije moglo da pokloni veru, po sadržini gotovo identičnim snimcima na kojima se čuje neobičan zvuk poput 'huka', budući da ostali snimci, sa istog mesta događaja koji snimaju isti momenat prekida petnaestominute tišine, ne sadrže ovakav zvuk, već je na njima zabeležen zvuk pištaljki, komešanja i uspaničenih uzvika građana, što je gore dataljno objašnjeno", piše u saopštenju.

Naveli su da je uz upotrebu softverskog alata "sonic-visualiser" izvršeno je poređenje snimaka na kojima se čuje neobičan "huk", sa identičnim video snimkom postavljenim nekoliko Fejsbuk naloga, a na kojem se čuje "isključivo zvuk pištaljki i komešanja građana uz odsustvo bilo kakvog neobičnog zvuka, poput 'huka'".

"Na osnovu izvršene analize i poređenja snimaka, kao i na osnovu komentara navedenih korisnika, zaključuje se da je snimak koji je sačinio i objavio korisnik Stefan Radić (Radio Puls Grocka) originalni snimak, dok su ostali snimci na kojima se čuje specifičan 'huk' naknadno obrađeni i objavljeni narednog dana", tvrdi VJT.

Prema njihovim rečima, da se radi o neautentičnim snimcima dodatno dokazuje i 58 audio i video zapisa dostavljenih od strane Komiteta pravnika za ljudska prava "Yucom", Beogradskog centra za ljudska prava, "FemPlatz", "A11" inicijative za ekonomska i socijalna prava, "Crte" i Građanske inicijative, na kojima se registruju "samo uznemireni uzvici učesnika skupa, komešanje, pištaljke i trube, uz odsustvo bilo kakvog intenzivnog i neobičnog zvuka visokih frekvencija", a isto se odnosi i na četiri video snimka dostavljenih od strane Stranke slobode i pravde.

"Imajući u vidu napred navedene dokaze, izjave građana date u Prvom osnovnom javnom tužilaštvu u Beogradu i u policiji, njihove lekarske izveštaje, kao i sadržinu video snimaka sa protestnog skupa koji se nalaze u spisima predmeta, utvrđeno je da se zdravstvene tegobe koje su građani prijavljivali zdravstvenim ustanovama nakon kritičnog događaja, ne mogu pripisati posledicama navodne upotrebe tzv. 'zvučnog topa' ili uređaja sličnih karakteristika", ocenilo je tužilaštvo.

Navode da je utvrđeno da nijedan redar, niti policijski službenik koji se nalazio na licu mesta obezbeđujući skup, nije prijavio zdravstvenim ustanovama bilo kakve tegobe nakon održanog protesta, što bi se "osnovano moglo očekivati u slučaju da je ovakav uređaj zaista upotrebljen, budući da su se i ova lica nalazila praktično u centru svih dešavanja protestnog skupa i da bi zasigurno reagovala traženjem medicinske pomoći da su smatrala da im je zdravlje ugroženo".

"Posebno kada je reč o policijskim službenicima koji su profesionalno obučeni da prepoznaju sve aspekte potencijalnih opasnosti uključujući i na one koji ugrožavaju njihovo i zdravlje drugih građana", piše u saopštenju.

Tvrde i da još jedna činjenica koja ukazuje na to da je reč o "uobičajenim zdravstvenim tegobama", a ne o onima koje su uzrokovane upotrebom "nedozvoljenog uređaja" jeste ta da je na protestu bilo više desetina hiljada građana, dok se na pozive tužilaštva i policije odazvalo 151 lice od kojih je 113 lica dostavilo lekarski izveštaj o povredama.

"Dakle, da je zaista upotrebljen tzv. 'zvučni top', posledice njegove upotrebe bi osetili svi građani koji se nalaze na mestu događaja, a ne samo 151 lice od nekoliko desetina hiljada učesnika skupa", ocenilo je VJT.

Naveli su da je spram pisanja medija i navoda pojedinih nevladinih organizacija da se njima javilo između 3.000 i 4.000 lica zbog navodnih tegoba zadobijenih usled upotrebe "zvučnog topa", na zahtev tužilaštva da se dostavi spisak tih lica kako bi bila ispitana u svojstvu građana u tužilaštvu, civilne organizacije dostavile su spisak od samo 34 lica.

Sve navedene činjenice i analizirani dokazi, kako tvrdi tužilaštvo, ukazuju da zdravstvene tegobe koje su građani prijavili lekarskim ustanovama predstavljaju posledicu koja je svojstvena posledicama bilo kog većeg javnog okupljanja.

"Činjenicu da kritičnom prilikom nije korišćen tzv. 'zvučni top', niti drugi uređaj sličnih karakteristika, dodatno potvrđuju i dopisi i izjašnjenja BIA, Ministarstva odbrane i MUP RS i njegovih jedinica, na osnovu kojih se utvrđuje da pripadnici ovih državnih instituacija dana 15. marta 2025. godine nisu koristili uređaj u javnosti označen kao 'zvučni top', niti bilo koji drugi uređaj nalik ovom, kao i da pripadnici ovih institucija koji su obezbeđivali skup nisu čuli, niti zapazili da je upotrebljeno sredstvo koje može izazvati opasnost po građane", ocenilo je tužilaštvo.

U analizi se pored ostalog, konstatuje da činjenicu da nije korišćen akustični "LRAD" uređaj, potvrđuje i proizvođač ovog uređaja, kompanija "Genasys", u javnom saopštenju od 20. marta 2025. godine.

"Navedena činjenica potvrđena je i Analizom mogućnosti upotrebe zvučnog topa sa protesta održanog 15. marta 2025. godine, sačinjenom od strane Vojnotehničkog instituta Ministarstva odbrane dana 17. marta 2025. godine, u kojoj se između ostalog navodi da nema indicija da je kritičnom prilikom korišćen tzv. 'zvučni top'", navelo je VJT.

Pozvali su se i na obaveštenje Republičkog seizmološkog zavoda od 9. aprila 2025. godine, na osnovu kog se utvrđuje da 15. marta 2025. godine u ulici Kralja Milana nisu uočene oscilacije tla kao posledica potresa - zemljotresa, već da je bio vidljiv uobičajeni ambijentalni šum karakterističan za to merno mesto.

VJT je u prilogu saopštenja na svom sajtu objavilo i dokument sa, kako tvrde, kompletnom analizom i zaključkom, kao i priloge.