Novo istraživanje otkrilo koje zanimanje nosi najveći rizik od raka i svi su iznenađeni - jedno je od najpopularnijih

Mnogi bi pretpostavili da su najvećem riziku od bolesti povezanih sa zračenjem izloženi zdravstveni radnici ili zaposleni u nuklearnoj industriji. Međutim, novo veliko istraživanje pokazalo je sasvim drugačiju sliku. Analiza objavljena u uglednom medicinskom časopisu JAMA Internal Medicine otkrila je da su najveću povezanost sa smrtnošću od određenih vrsta raka imali stjuardese i stjuardi, dok su piloti zauzeli drugo mesto. Naučnici predvođeni Vishalom Patelom, hirurgom i istraživačem sa Medicinskog fakulteta Univerziteta Harvard, analizirali su podatke sa američkih smrtovnica za čak 12,7 miliona osoba koje su preminule između 2020. i 2024. godine. U istraživanje je bilo uključeno ukupno 503 različita zanimanja.

Važno je naglasiti da istraživanje nije dokazivalo da je zračenje direktno prouzrokovalo rak kod pojedinih osoba. Umesto toga, naučnici su uporedili vrste karcinoma među različitim zanimanjima. U jednu grupu svrstali su karcinome za koje je poznato da izloženost jonizujućem zračenju može da poveća rizik od razvoja bolesti. Među njima su rak dojke, štitne žlezde i prostate, leukemija, multipli mijelom, kao i melanom. Sve ostale vrste raka analizirane su zasebno, prenosi Večernji.hr.

Rezultati su pokazali da je među stjuardesama i stjuardima udeo smrtnih slučajeva od tih karcinoma bio čak 50 odsto veći nego među pripadnicima ostalih zanimanja, dok je kod pilota bio 36 odsto veći. Zanimljivo je da, kada su analizirani svi ostali oblici raka, avionsko osoblje nije odstupalo od proseka. Drugim rečima, povećani rizik bio je specifičan upravo za vrste raka koje se povezuju sa izloženošću zračenju. Po tom pokazatelju stjuardese, stjuardi i piloti našli su se čak ispred zaposlenih u nuklearnoj medicini, poput radioloških tehnologa.

Epidemiolozi Catherine M. Olsen sa Univerziteta Kvinslend i Ken Karipidis iz Australijske agencije za zaštitu od zračenja i nuklearnu bezbednost, koji nisu učestvovali u istraživanju, smatraju da rezultati podržavaju pretpostavku da profesionalna izloženost zračenju može imati važnu ulogu. „Ta specifičnost podržava pretpostavku da je u osnovi uočenog povećanja profesionalna izloženost zračenju, a ne faktori povezani sa životnim stilom ili socioekonomskim položajem“, napisali su u stručnom komentaru objavljenom uz istraživanje.

Zašto je letenje povezano sa većom izloženošću?

Zemljina atmosfera prirodno štiti ljude od kosmičkog zračenja koje dolazi iz svemira. Međutim, što se avion nalazi na većoj visini, ta zaštita je slabija. Izloženost je veća i na rutama koje prolaze bliže polovima nego na onima bliže ekvatoru, a ukupna doza raste sa brojem sati provedenih u vazduhu. Prema procenama istraživača, članovi letačkog osoblja u Sjedinjenim Državama godišnje prime između 3 i 6 milisiverta kosmičkog zračenja. Za poređenje, putnik koji tokom godine obavi deset povratnih letova preko SAD-a primi približno 0,4 milisiverta. Zbog toga su piloti, kao i stjuardese i stjuardi, među profesionalnim grupama koje tokom rada primaju najveće godišnje doze jonizujućeg zračenja.

Autori upozoravaju da kosmičko zračenje verovatno nije jedini faktor. Na zdravlje letačkog osoblja mogu da utiču i ultraljubičasto zračenje koje prodire kroz prozore aviona, posebno u pilotskoj kabini, kao i česti noćni letovi, smenski rad i poremećaji cirkadijalnog ritma. Zbog toga istraživači smatraju da bi godine provedene u ovom zanimanju trebalo uzimati u obzir tokom preventivnih lekarskih pregleda. Predlažu i veću pažnju redovnim pregledima kože, kao i skriningu za rano otkrivanje raka dojke kod stjuardesa i pilotkinja.

Iako ovo istraživanje ne dokazuje uzročno-posledičnu vezu između kosmičkog zračenja i raka, njegovi rezultati otvaraju važna pitanja o zaštiti avionskog osoblja. Naučnici smatraju da bi upravo zbog nivoa profesionalne izloženosti trebalo razmotriti dodatne mere praćenja i zaštite zdravlja ljudi koji veliki deo radnog veka provode na velikim visinama.