Posle 1.700 godina rešena jedna od najvećih tajni hrišćanstva? Arheolozi tvrde da se upravo ovde desila najvažnija stvar za sve vernike

Iako se vekovima znalo da je sabor održan u antičkoj Nikeji, današnjem turskom gradu Izniku, tačna lokacija sastanka nikada nije bila pouzdano utvrđena. Novo arheološko otkriće moglo bi konačno da pruži odgovor na to pitanje.

Fotografija iz vazduha pokrenula veliko istraživanje

Sve je počelo 2014. godine, kada je snimak iz vazduha otkrio obrise velike građevine ispod površine jezera kod Iznika. Oblik građevine podsećao je na crkvu, pa su arheolozi posumnjali da bi mogla da krije mesto koje je u svojim zapisima opisao Jevsevije Cezarejski, jedan od učesnika Prvog nikejskog sabora.

Prvi nikejski sabor predstavljao je prvi veliki skup hrišćanskih crkvenih velikodostojnika sa ciljem da se usaglase osnovna pitanja vere. Jedna od najvažnijih tema bila je arijanska rasprava, odnosno pitanje da li je Hristos stvoreno biće ili je iste prirode kao Bog Otac.

Na saboru je učestvovalo oko 300 episkopa, a istorijski izvori navode da je car Konstantin finansirao njihovo putovanje.

Jevsevije je zapisao da je crkva u kojoj je sabor održan bila toliko mala da je pravo čudo kako su u nju uspeli da stanu svi prisutni sveštenici. Upravo zbog tog opisa istoričari su dugo pokušavali da utvrde gde se ta građevina nalazila.

Prva pretpostavka pokazala se pogrešnom

Nakon otkrića potopljene bazilike mnogi su pomislili da je upravo ona mesto održavanja sabora. Međutim, analiza kamenih delova građevine pokazala je da je nastala posle 325. godine, zbog čega ta teorija nije mogla da opstane.

Ipak, arheolozi nisu odustali.

Od početka iskopavanja 2015. godine posebnu pažnju posvetili su drvenim konstrukcijama i starijim slojevima ispod bazilike. Tokom istraživanja uočili su da se pojedini delovi poda nastavljaju izvan zidova mlađe građevine, što je ukazivalo na postojanje još starije crkve ispod nje.

Otkrivena crkva koja je prethodila bazilici

Prekretnica je usledila kada su istraživači pronašli ostatke zidova, popločanje poda i bazu jednog stuba.

Tim koji predvodi Mustafa Šahin sa Univerziteta Bursa Uludag smatra da ti ostaci pripadaju Crkvi Svetog Neofita, koja je postojala pre nego što je na istom mestu podignuta veća kamena bazilika.

Istorijski izvori navode da je Crkva Svetog Neofita uništena u snažnom zemljotresu 368. godine.

Kako je Šahin izjavio za portal Turkiye Today, starija građevina bila je upravo Crkva Svetog Neofita, dok je kasnije, posle 380. godine, na njenim temeljima podignuta Crkva Svetih Otaca, posvećena episkopima koji su učestvovali na Prvom nikejskom saboru.

Iskopavanja donose nove dokaze

Arheološka istraživanja na lokalitetu traju već jedanaest godina, a tokom njih otkriveni su i brojni grobovi koji su pomogli u preciznijem datovanju lokaliteta.

Među pronađenim predmetima izdvajaju se zlatni prsten ukrašen motivima palme i mača, kao i bronzani naprstak. Stručnjaci smatraju da potiču iz vremena opsade Iznika 729. godine, kada su grad napale omejadske snage.

Istoričari odavno znaju da je tokom te opsade jedan omejadski vojskovođa uspeo da uđe u Crkvu Svetih Otaca, iako grad nije pao u njihove ruke.

Arheolozi ističu da svako novo otkriće doprinosi boljem razumevanju događaja koji su oblikovali ranu istoriju hrišćanstva i približava odgovor na pitanje gde je tačno održan jedan od najvažnijih sabora u istoriji Crkve.