Pored sonde Hayabusa2 u svemiru nešto je projurilo brzinom od 17.700 km/h: Kada su pogledali snimke, svi su skočili na noge

Tokom preleta pored asteroida Torifune, sonda Hayabusa2 zabeležila je fotografije koje pokazuju da ovo nebesko telo zapravo nije jedan asteroid, već takozvani kontaktni binarni asteroid – dva manja svemirska tela koja su se pre mnogo miliona godina sudarila pri maloj brzini i spojila u jedno. Zbog toga Torifune ima karakterističan oblik koji podseća na kikiriki.

Sonda Japanske agencije za istraživanje svemira (JAXA) proletela je pored asteroida 5. jula. Najimpresivniji snimak nastao je sa udaljenosti od nešto više od jednog kilometra od njegove površine, dok je letelica pored njega prolazila brzinom od oko 17.700 kilometara na čas.

Crno-bela fotografija, snimljena optičkom kamerom, prikazuje asteroid dug približno 450 metara neobičnog oblika. Planetarni naučnik Endi Rivkin sa Univerziteta Džons Hopkins rekao je za The New York Times da je reč o zaista neobičnom objektu.

Još veće oduševljenje izrazila je Sara Rasel iz Prirodnjačkog muzeja u Londonu, koja smatra da je možda reč o najboljem do sada snimljenom primeru kontaktnog binarnog asteroida. Takva tela nastaju kada se dva manja asteroida sudare pri relativno maloj brzini i ostanu spojena u jednu celinu. Upravo zbog toga predstavljaju dragocen izvor informacija o procesima koji su oblikovali veća nebeska tela, a kasnije i planete, prenosi "NHK.or.jp".

Decenijama se smatralo da su ovakvi asteroidi veoma retki, ali novija istraživanja ukazuju da bi mogli da čine čak 30 odsto svih manjih tela u Sunčevom sistemu. Među poznatim primerima nalaze se Arrokoth, Donaldjohanson i Dinkinesh. Ipak, naučnici još nisu direktno posmatrali njihov nastanak, pa i dalje postoji više teorija o tome kako se dva svemirska tela spajaju u jedno.

Hayabusa2 tokom preleta nije prikupljala samo fotografije. Kada se nalazila na oko 10 kilometara od Torifunea, asteroid je posmatrala infracrvenom kamerom koja meri temperaturu površine, njenu hrapavost i sposobnost zadržavanja toplote. Dodatne podatke prikupili su i drugi naučni instrumenti tokom približno sat vremena oko najbližeg susreta sa asteroidom. Naučnici će te podatke detaljno analizirati u narednim mesecima.

Sonda Hayabusa2 lansirana je 2014. godine sa zadatkom da istraži asteroid Rjugu. Šest godina kasnije uspešno je na Zemlju dopremila oko jednog grama uzoraka sa njegove površine i iz podzemnih slojeva, što je bio prvi put da je čovečanstvo donelo materijal ispod površine nekog asteroida.

Nakon toga započela je proširenu misiju čiji je cilj bolje razumevanje asteroida i razvoj tehnologija koje bi jednog dana mogle da zaštite Zemlju od potencijalno opasnih svemirskih tela.

Planetarna astronomkinja Kristina Tomas sa Univerziteta Severna Arizona ističe da je prelet pored Torifunea odličan primer takozvane brze izviđačke misije. Takvi zadaci omogućavaju da se u kratkom roku utvrde veličina, oblik, sastav, unutrašnja struktura i putanja potencijalno opasnog asteroida, što bi u budućnosti moglo biti presudno za njegovo skretanje sa putanje ili uništavanje.

Iako Torifune ne predstavlja nikakvu opasnost za Zemlju, prikupljeni podaci pomoći će razvoju budućih sistema planetarne odbrane. Sličan cilj imala je i NASA-ina misija DART iz 2022. godine, kada je svemirska letelica namerno udarila u asteroid Dimorfos i prvi put u istoriji uspešno promenila njegovu orbitu. Ni taj asteroid nije ugrožavao Zemlju, već je eksperiment poslužio kao provera da li bi se ista metoda mogla primeniti na neko zaista opasno nebesko telo.

Planetarni naučnik Pol Birn sa Univerziteta Vašington u Sent Luisu ističe da tehnologija za istraživanje i približavanje asteroidima iz godine u godinu značajno napreduje.

Misija Hayabusa2 još nije završena. Tokom 2027. i 2028. godine sonda će obaviti još dva preleta pored Zemlje, a njen konačni cilj je asteroid 1998 KY26, do kojeg bi trebalo da stigne 2031. godine. Ako misija bude uspešna, ovaj asteroid prečnika oko 30 metara postaće najmanje svemirsko telo koje je neka ljudska sonda ikada posetila.