Kada je vatra prestala da besni, pred arheolozima se ukazala izgubljena tajna: "Ovo je mesto gde je Isus Hrist..."

Arheolozi koji od 2016. godine istražuju lokalitet El-Araj sve su uvereniji da su pronašli ostatke biblijske Vitsaide, drevnog grada koji zauzima važno mesto u pričama o životu Isusa Hrista.

Akademski rukovodilac projekta Stiv Notli otišao je i korak dalje. Kako tvrdi, danas je „100 odsto“ siguran da se na ovom mestu zaista nalazila izgubljena Vetsaida.

Potraga za gradom koji se pominje u Novom zavetu traje više od deset godina. Prema biblijskom predanju, u Vetsaidi su živeli apostoli Filip, Andrej i Petar, a grad se nalazio u blizini Kapernauma, jednog od najvažnijih mesta povezanih sa Isusovim delovanjem.

Za Vetsaida i njenu okolinu vezuju se i neke od najpoznatijih priča o Isusovim čudima. Jevanđelja, između ostalog, govore o izlečenju slepog čoveka, dok se šire područje Vetsaide povezuje i sa pričom o čudesnom hranjenju 5.000 ljudi sa svega pet hlebova i dve ribe.

Sama arheološka otkrića ne mogu da dokažu da su se čuda opisana u jevanđeljima zaista dogodila. Međutim, potvrda lokacije Vetsaide bila bi izuzetno važna za razumevanje geografskog i istorijskog okruženja u kojem su nastajale biblijske priče.

Upravo su nalazi iz zemlje ono što Notliju daje toliko samopouzdanja.

Istraživači su na lokalitetu pronašli ostatke drevnog jevrejskog ribarskog sela, kao i dokaze da je naselje kasnije preraslo u znatno veći urbani centar tokom rimskog perioda.

Notli objašnjava da se upravo takav razvoj poklapa sa onim što bi arheolozi očekivali da pronađu na mestu istorijske Betsaide.

Kako je rekao za Fox News, za identifikaciju lokaliteta bila su presudna dva kriterijuma. Ukoliko je El-Araj zaista Vetsaida, morali bi da postoje tragovi jevrejskog ribarskog sela, ali i dokazi da je naselje kasnije urbanizovano.

Prema njegovim rečima, pronađeno je i jedno i drugo.

Istraživačima je, sasvim neočekivano, pomogla i priroda. Lokalitet je u jednom trenutku zahvatio požar, što je isprva delovalo kao katastrofa. Međutim, vatra je uklonila gustu vegetaciju i omogućila arheolozima da sagledaju mnogo šire područje nego ranije.

Zahvaljujući tome mogli su preciznije da procene i veličinu nekadašnjeg naselja, koje je, prema dosadašnjim podacima, zauzimalo oko šest hektara.

Dokazi su iz godine u godinu sve jači

Notli, biblista i dekan za religijske studije na koledžu Pilar u američkoj saveznoj državi Nju Džerzi, kaže da ga nije ubedio jedan spektakularan nalaz, već postepeno gomilanje dokaza.

„Od 2016. godine nismo pronašli nijednu stvar koja bi osporila ili dovela u pitanje identifikaciju ovog lokaliteta kao Betsaide“, rekao je.

Naprotiv, tvrdi da svaka nova sezona iskopavanja donosi dodatne argumente u prilog toj teoriji.

Jedno od najzanimljivijih otkrića je vizantijska bazilika u kojoj je pronađen natpis koji Petra opisuje kao „prvaka apostola i čuvara ključeva neba“.

Arheolozi ukazuju i na ostatke rimskog kupatila, dok hrišćansko predanje ovo područje povezuje sa domom apostola Petra i Andreja.

Značaj Betsaide za istoriju ranog hrišćanstva teško je zanemariti. Notli podseća da je grad više puta pomenut u jevanđeljima u pričama o Isusovom boravku i delovanju.

Posebno je važna činjenica da je, prema biblijskim izvorima, najmanje četvrtina Isusovih učenika poticala upravo iz Betsaide. Zbog toga je ovaj grad imao značajnu ulogu u njegovom životu i delovanju, a eventualna konačna identifikacija lokaliteta mogla bi da bude jedno od važnijih arheoloških otkrića povezanih sa Novim zavetom poslednjih godina.