Nova mapa Evrope otkriva kada su žene dobile pravo glasa: Evo kada je to pravo stiglo u Srbiju, dok su neke zemlje čekale i više od 60 godina

Mapa koju je objavio GeoMapped pokazuje kako se pravo glasa za žene širilo Evropom tokom više od sedam decenija, otkrivajući velike razlike među državama.

Prva je istoriju promenila Finska, koja je još 1906. godine ženama dala i pravo da glasaju i pravo da budu birane u parlament. Time je postala evropski pionir u političkoj ravnopravnosti.

U godinama koje su usledile sledile su Norveška (1913) i Danska (1915), dok je veliki talas promena zahvatio Evropu posle Prvog svetskog rata. Tada su žene pravo glasa dobile u Rusiji, Nemačkoj, Poljskoj, Austriji i još nizu država.

Ipak, nisu sve zemlje išle istim tempom. Velika Britanija se često pogrešno navodi kao jedna od prvih, ali je ženama tek 1928. godine omogućila potpuno jednako biračko pravo. Ranije su glasale samo pojedine kategorije žena, uz starosna i imovinska ograničenja.

Na jugu Evrope promene su stizale sporije. Španija je pravo glasa uvela 1931, Francuska tek 1944, Italija sredinom četrdesetih godina, dok su žene u Grčkoj na puno biračko pravo čekale do 1952. godine.

Posebnu priču predstavljaju Švajcarska i Portugal. Švajcarkinje su na saveznom nivou pravo glasa dobile tek 1971. godine, dok je u Portugalu univerzalno biračko pravo uvedeno 1974., posle Revolucije karanfila.

Iako mapa prikazuje godinu koja se najčešće uzima kao prekretnica u svakoj zemlji, istorija nije bila jednako jednostavna. U mnogim državama žene su najpre dobijale ograničeno pravo glasa, dok je potpuna ravnopravnost sa muškarcima usledila tek godinama kasnije.

Zbog toga ova mapa nije samo pregled datuma, već podsećanje koliko je dug i neujednačen bio put evropskih žena do jednog od najvažnijih političkih prava.

Šta je sa Srbijom?

Na mapi nije prikazana Srbija jer u vreme kada je većina evropskih država uvodila pravo glasa za žene nije postojala kao samostalna država. Međutim, žene na prostoru današnje Srbije pravo glasa dobile su 1945. godine, u okviru tadašnje Demokratske Federativne Jugoslavije.

Na izborima održanim u novembru iste godine žene su prvi put mogle da glasaju i da budu birane pod istim uslovima kao muškarci, čime je uvedeno opšte biračko pravo. Time se Srbija svrstala među evropske zemlje koje su političku ravnopravnost žena uvele neposredno nakon Drugog svetskog rata, zajedno sa većim delom tadašnje Jugoslavije.

Iako je pravo glasa formalno uvedeno 1945. godine, borba žena za političku ravnopravnost počela je znatno ranije kroz rad ženskih organizacija i pokreta koji su decenijama zahtevali jednaka građanska i politička prava. Tokom Drugog svetskog rata mnoge žene učestvovale su u Narodnooslobodilačkoj borbi, što je dodatno ubrzalo njihovo puno političko priznanje nakon završetka rata.